Nederlands Gregoriaans Festival 2016

Thema van het NGF 2016: FANTASTISCH

Op 3, 4 en 5 juni 2016 vond voor de zesde keer het Nederlands Gregoriaans Festival plaats. Niet meer in het gastvrije Ravenstein, maar in 's-Hertogenbosch. Liefhebbers van het gregoriaans ontmoetten en raakten geïnspireerd door deze muziek, die zo’n grote rol speelt in onze culturele traditie. Zeker nu ook het Jeroen Bosch jaar zo prominent werd gevierd.

Het NGF in 's-Hertogenbosch

Aanbidding van de koningen - Metropolitain Musem of Art - New York

De keuze voor 's-Hertogenbosch was heel bewust. Daar werd in 2016 500 jaar Jheronimus Bosch gevierd. De artistieke leiders van het NGF - Hans Leenders en Marcel Zijlstra - zijn daar gretig op ingesprongen. Jeroen Bosch moet in zijn leven menigmaal gregoriaans hebben horen zingen. Als katholiek schilder zal hij regelmatig missen hebben bijgewoond. Hij heeft ook zeker de meerstemmige muziek van zijn eigen tijd gehoord: in de manuscripten van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap waar Bosch toe behoorde vinden we zowel gregoriaanse als polyfone gezangen. In de zesde aflevering van het Nederlands Gregoriaans Festival herleefde in een reeks concerten het klankpalet van de tijd van Jheronimus Bosch, klonk het gregoriaans van vroegere datum en werd de relatie van het gregoriaans tot modernere muziek als inspiratiebron gebruikt.

Ensembles concerten NGF 2016

Hieronder vindt u een overzicht van de ensembles die acte de présence gaven tijdens het Nederlands Gregoriaans Festival 2016.

Cappella Pratensis

Cappella Pratensis

Gespecialiseerd in de muziek van Josquin Desprez (= Pratensis) en andere polyfonisten uit de 15e en 16e eeuw. Het ensemble brengt doorlopend uitvoeringen met eigenzinnige programma’s en originele interpretaties, die gebaseerd zijn op wetenschappelijk bronnenonderzoek.  Zoals in de Renaissance gebruikelijk was, staan de zangers van Cappella Pratensis vaak rond een centrale muziekstandaard. Zij zingen uit facsimile-uitgaven van originele koorboeken. Daarin  staat de muziek opgetekend in een vroegere, de zogenaamde mensurale notatie. In deze aanpak is ook aandacht voor de linguistische oorsprong van de composities en biedt ook daardoor een uniek perspectief op het repertoire.

Het ensemble werd in 1987 opgericht en het staat nu onder de artistieke leiding van zanger en dirigent Stratton Bull. Naast reguliere concerten in Nederland en Belgie is Cappella Pratensis ook te horen op toonaangevende internationale festivals en concertseries in Frankrijk, Portugal, Duitsland en de Verenigde Staten.

Voces Caelestes

Voces Caelestes

Als enige Nijmeegse vrouwenschola gespecialiseerd in het zingen van gregoriaans.
De schola werd in 2010 opgericht door Hanneke van der Grinten. Het koor is niet kerkgebonden en leden behoeven geen kerkelijke of religieuze achtergrond te hebben om zich aangetrokken te voelen tot deze gezangen: het gregoriaans vraagt om een lijfelijke, beweeglijke manier van zingen die weldadig is voor lichaam en geest. De teksten vragen erom aandachtig gezongen en geïnterpreteerd te worden, wat al op veel van onze concerten tot uitdrukking kwam.

Cantamare

Cantamare

Dit ensemble bestaat uit leden die vanuit Kinderkoor Musicanti zijn doorgestroomd, maar is ook toegankelijk voor zangeressen van buitenaf. Het ensemble heeft inmiddels naam gemaakt met de uitvoering van eigentijds repertoire. Al het in voorgaande jaren geleerde krijgt, mede door ieders leeftijd, een extra laag, een extra verdieping. Verschillende oud-koorleden studeren inmiddels zang aan een van de Conservatoria, gaan dat studeren of hebben dat gedaan. Dirigent is Silvère van Lieshout.

Mora vocis

Ensemble met een wisselend aantal zangers en zangeressen. Soms vijf, dan weer zeven. De zangers verlieten de groep en lieten een selecte groep zangeressen achter. De opmerkelijke vrouwen die het huidige ensemble vormen komen van all-over-the world. Ze blijven hun luisteraars voortdurend verbazen. Historische gebouwen worden in trilling gebracht door hun wervelende klanken. De zangeressen spelen in op het akoestische karakter van de plaatsen, waar ze optreden. De aandacht van de toehoorders wordt gevestigd op vergeten plaatsen in het gebouw.

Zo krijgen de musiciennes van Mora Vocis vat op elke vorm van architecturaal erfgoed. Ze zingen zonder partituur en in vloeiende beweging. Humor en onverwachte accenten vervolmaken hun producties. Sinds eind 2010 is zangeres Els Janssens-Vanmunster artistiek leider van Mora Vocis.

Helmonds Vocaal Ensemble

Helmonds Vocaal Ensemble

Het HVE staat bijna 25 jaar onder leiding van dirigent Jeroen Felix en is een kamerkoor dat ongeveer 20 leden telt. Ze komen uit Helmond en uit de wijde omgeving.  Ondanks de kleine bezetting deinst het koor niet terug voor een 10-stemmig werk zoals het Stabat Mater van Domenico Scarlatti.

Om de scholing van het koor te verbeteren, streeft het ensemble ernaar om ieder seizoen aan een workshop deel te nemen. Er waren workshops bij The Kings Singers, het Nederlands Kamerkoor en Paul Phoenix. Deze workshops dragen mede bij aan de positieve sfeer binnen het koor.

Jaarlijks worden 4 à 5 concerten gegeven in Helmond en omstreken. Het HVE streeft ernaar om ieder seizoen minimaal 1 groot concert te geven met koor, orkest en solisten. Zo stonden zeer recent uitvoeringen van Bachs Matthäus- en Johannes Passion en de Messiah van Haendel op het programma.

Het HVE zong onder meer Requiemzettingen van Duruflé, Fauré, Pizzetti, De Morales en Rutter. Daarnaast zijn werken uitgevoerd van onder andere Buxtehude, Schutz, Tallis, Byrd, Willcocks en Clement.

(foto: Gerard van Hal)

Ars Choralis

Een vrouwenschola die verbonden is aan de St. Gudulakerk in Lochem. De schola, bestaande uit muziekvakmensen, werd opgericht door Els Dijkerman om in 2012 voor het eerst het Gudula-officie uit te voeren. In 2012 herdacht de stad Lochem de naamgeefster van haar kerk 1300 jaar Gudula met een groot concert, waaraan ook een koor van de Duitse Gudulakerk uit Rhede meewerkte.  Naast delen uit het Gudula-officie werd de 18e eeuwse Missa Sancte Gudilae van Ch. J. van Helmont uitgevoerd. Sindsdien zingt Ars Choralis regelmatig het Gudula-officie en andere middeleeuwse muziek als gregoriaans, Hildegard von Bingen e.d.  Ars Choralis was met het officie te horen o.a. op Radio 4 en het Nederlands Gregoriaans Festival in 2014 in Ravenstein.

Psallentes

Psallentes

De gregoriaanse groep Psallentes (de zingenden) werd in 2000 opgericht door zanger en dirigent Hendrik Vanden Abeele. Het ensemble gaat met professionele stemmen op zoek naar gregoriaans en aanverwante polyfonie uit verschillende historische periodes. Bijzondere aandacht gaat naar het gregoriaans van de late middeleeuwen en de renaissance. Inzichten hierover worden gevoed door praktijk-gebaseerd onderzoek, zoals Hendrik dat uitvoerde in het kader van zijn doctoraat aan de Universiteit Leiden rond de ontwikkeling van een hedendaagse uitvoeringspraktijk van gregoriaans uit laat-middeleeuwse manuscripten — een artistiek onderzoek dat hij inmiddels verderzet als post-doc onderzoeker aan de Alamire Foundation (KU Leuven).

Allerlei projecten, concerten, workshops en opnames werden gerealiseerd, vaak in samenwerking met gerenommeerde ensembles als Capilla Flamenca, Oltremontano, Zefiro Torna, Choeur de Chambre de Namur en het Franse Millenarium; met instrumentalisten als vedelspeelster Manuela Bucher en harpspeelster Sarah Louise Ridy; of organisten als Luc Ponet, Arnaud Vande Cauter en Joris Verdin. In deze projecten staat vaak het alternatim-gregoriaans centraal, een uitvoeringspraktijk die het belang van een gregoriaanse context voor de uitvoering van laat-middeleeuwse en renaissance muziek onderstreept.

Waar Psallentes oorspronkelijk alleen in mannengedaante verscheen, is sinds 2007 ook een vrouwenversie van Psallentes actief. Het is frappant te merken hoe de in aanleg gelijkaardige intenties inzake uitvoering van laatmiddeleeuws gregoriaans in de twee gedaantes van het ensemble toch in een totaal verschillende (doch compatibele) esthetiek resulteren.

Schola Maastricht

Schola Maastricht

De Schola Maastricht bestaat uit beroepsmusici, die zich tijdens en na hun conservatoriumopleiding vanuit hun eigen discipline (zang, koordirectie, orgel, schoolmuziek en muziektheorie) gespecialiseerd hebben in het gregoriaans. Het merendeel van de leden volgde gedurende vier jaar aan het Maastrichts Conservatorium bij Dr. Alfons Kurris een post-conservatoriale opleiding gregoriaans. Gedurende deze cursus werden gastcolleges gegeven door de specialisten Godehard Joppich, Johannes Berchmans Göschl en Kees Pouderoijen op specifieke deelgebieden als retorica, articulatieprincipes en modaliteit. Na de opleiding ontstond de behoefte om als groep zingend en studerend bij elkaar te blijven en zo werd onder supervisie van Alphons Kurris de Schola Maastricht in 1994 opgericht.